Cẩm nang về Mẫu số 01/XSBHDCMG-CNKD: Trách nhiệm thuế cho doanh nghiệp bảo hiểm, xổ số và đa cấp

Mẫu số 01/XSBHDCMG-CNKD (thường gọi tắt là Mẫu 01/XSBHĐC) là Tờ khai thuế thu nhập cá nhân áp dụng đối với các doanh nghiệp xổ số, bảo hiểm, bán hàng đa cấp trả tiền hoa hồng cho cá nhân làm đại lý bán đúng giá, hoặc doanh nghiệp bảo hiểm trả phí tích lũy bảo hiểm nhân thọ. Biểu mẫu này được ban hành tại Phụ lục I kèm theo Thông tư 89/2026/TT-BTC.

Nếu doanh nghiệp của bạn đang vận hành trong lĩnh vực bảo hiểm, xổ số, bán hàng đa cấp, hoặc kinh doanh dịch vụ môi giới có chi trả hoa hồng cho cá nhân, Mẫu số 01/XSBHDCMG-CNKD là biểu mẫu thuế cốt lõi cần phải thực hiện. Áp dụng đồng bộ theo quy định mới nhất từ kỳ tính thuế năm 2026, dưới đây là những thông tin quan trọng nhất được biên soạn giúp kế toán và chủ doanh nghiệp dễ dàng thực hiện đúng quy định.

1. Mẫu 01/XSBHDCMG-CNKD là gì? Ai phải nộp?

Đây là Tờ khai thuế thu nhập cá nhân (TNCN) áp dụng cho tổ chức khấu trừ thuế, khai thay và nộp thay thuế cho cá nhân. Thay vì các cá nhân làm đại lý phải tự đi kê khai, doanh nghiệp chi trả thu nhập sẽ chủ động thực hiện nghĩa vụ này.

Đối tượng bắt buộc sử dụng tờ khai gồm:

• Công ty xổ số kiến thiết: Chi trả tiền hoa hồng cho các cá nhân làm đại lý bán vé số đúng giá.

• Doanh nghiệp bảo hiểm: Chi trả tiền hoa hồng cho đại lý bảo hiểm nhân thọ hoặc phi nhân thọ; hoặc chi trả phí tích lũy bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm không bắt buộc khác.

• Doanh nghiệp bán hàng đa cấp: Chi trả hoa hồng, tiền thưởng cho mạng lưới nhà phân phối là cá nhân trực tiếp ký hợp đồng.

• Tổ chức chi trả phí môi giới: Chi trả cho các cá nhân kinh doanh dịch vụ môi giới.

2. Các chỉ tiêu trọng yếu trên Tờ khai

Để tờ khai được hệ thống của Tổng cục Thuế phê duyệt nhanh chóng, kế toán cần đặc biệt lưu ý cách xác định doanh thu tại các nhóm chỉ tiêu sau:

• Thông tin doanh nghiệp: Điền đầy đủ Tên người nộp thuế và Mã số thuế công ty.

• Doanh thu tính thuế TNCN (Các chỉ tiêu 10, 15, 22, 27): Đây là điểm kế toán dễ nhầm lẫn nhất. Doanh thu tính thuế TNCN chỉ tính trên phần doanh thu tổ chức trả trong năm cho cá nhân vượt trên mức 1 tỷ đồng.

• Thuế suất áp dụng: Khấu trừ trực tiếp thuế TNCN theo tỷ lệ quy định cho từng loại hình đại lý (Ví dụ: tỷ lệ 5% đối với hoa hồng đại lý bảo hiểm, đại lý xổ số, bán hàng đa cấp).

3. Kỳ kê khai và Thời hạn nộp hồ sơ

Hồ sơ khai thuế của doanh nghiệp tuân thủ theo quy định quản lý thuế hiện hành:

• Khai thuế theo Tháng hoặc Quý: Áp dụng đối với tổ chức khấu trừ thuế định kỳ phát sinh chi trả, chọn kỳ tính thuế phù hợp tại chỉ tiêu 01a hoặc 01b. Thời hạn nộp chậm nhất là ngày 20 của tháng tiếp theo đối với tờ khai theo tháng, hoặc ngày cuối cùng của tháng đầu tiên quý tiếp theo đối với tờ khai theo quý.

• Lưu ý kỳ cuối năm: Riêng hồ sơ khai thuế của kỳ tháng hoặc kỳ quý cuối cùng trong năm tính thuế bắt buộc phải nộp kèm theo Phụ lục Bảng kê chi tiết Mẫu số 01/BK-XSBHDCMG. Bảng kê này tổng hợp lại toàn bộ danh sách cá nhân có phát sinh doanh thu trong năm, không phân biệt có phát sinh khấu trừ thuế hay không.

Phương thức nộp: Kế toán thực hiện kê khai trực tuyến và ký số nộp qua Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế (hệ thống eTax).

Việc theo dõi lũy kế doanh thu chi trả cho từng đại lý cá nhân từ đầu năm là bắt buộc để xác định chính xác thời điểm tổng doanh thu vượt mức 1 tỷ đồng. Từ cột mốc này, doanh nghiệp cần thực hiện nghĩa vụ khấu trừ thuế TNCN đúng quy định để tránh các rủi ro bị truy thu hoặc phạt chậm nộp về sau.

Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn, tôi có thể hỗ trợ:

• Hướng dẫn chi tiết các bước nhập chỉ tiêu trên phần mềm HTKK

• Cung cấp bảng dịch nghĩa thuật ngữ tiếng Anh của tờ khai để báo cáo nội bộ

• Tổng hợp chi tiết mức phạt chậm nộp tờ khai theo quy định mới