Tin Tức Hoạt Động

Từ 01/7/2026, bán vàng miếng phải nộp thuế TNCN 0,1% trên giá bán dù lỗ vẫn phải nộp. Kế toán và chủ doanh nghiệp cần biết gì để không bị sai?

Nhiều người vẫn đang nghĩ: bán vàng miếng là việc cá nhân, không liên quan đến thuế. Một số chủ doanh nghiệp thậm chí dùng vàng miếng như một kênh tích lũy tài sản hoặc thanh toán nội bộ mà không hề nghĩ đến chuyện khai báo.

Từ 01/7/2026, điều đó đã thay đổi. Điểm đáng chú ý nhất không phải là mức thuế suất 0,1% mà là cách tính thuế: dựa trên giá bán, không phải lợi nhuận. Tức là dù bạn bán lỗ, bạn vẫn phải nộp thuế.

1.Quy Định Mới Nói Gì Và Tại Sao Lại Có Quy Định Này?

Luật Thuế TNCN 2025 (Luật số 109/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/7/2026) lần đầu tiên đưa thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng vào diện chịu thuế, xếp vào nhóm "thu nhập khác". Mức thuế là 0,1% trên giá chuyển nhượng từng lần giao dịch, áp dụng cho cả cá nhân cư trú lẫn không cư trú tại Việt Nam.

Lý do không chỉ đơn giản là tăng thu ngân sách. Thị trường vàng miếng ở Việt Nam từ lâu vận hành khá mờ nhạt về mặt quản lý giao dịch tiền mặt, không hóa đơn, không khai báo.

Đây là một trong những kênh tích lũy tài sản lớn nhưng gần như nằm ngoài tầm kiểm soát của cơ quan thuế. Chính sách mới là bước đầu đưa thị trường này vào khuôn khổ, tương tự cách chứng khoán hay bất động sản đã được quản lý trước đây.

Thuế sẽ được tính trên giá chuyển nhượng, không phải khoản lãi thu được.

Ví dụ : bạn mua 5 lượng vàng SJC với giá 90 triệu đồng/lượng, sau đó bán lại với giá 88 triệu đồng/lượng vì thị trường giảm.

Tổng tiền thu về là 440 triệu đồng bạn đang lỗ 10 triệu. Nhưng thuế TNCN phải nộp vẫn là 440.000.000 đồng x 0,1% = 440.000 đồng.

Không có quy định khấu trừ giá vốn, không tính theo lãi thực. Cơ chế này tương tự thuế chứng khoán đánh trên doanh thu, không phải lợi nhuận. Người quen với cách tính thuế từ kinh doanh hay cho thuê tài sản sẽ cần điều chỉnh lại cách hiểu.

Chỉ áp dụng với vàng miếng hay tất cả các loại vàng?

Vàng nhẫn, vàng trang sức, vàng mỹ nghệ hiện không thuộc diện chịu thuế theo quy định này. Chỉ vàng miếng mới bị điều chỉnh. Tuy nhiên ranh giới giữa hai loại đôi khi không rõ ràng trong thực tế giao dịch, đặc biệt ở các tiệm vàng nhỏ đây là điểm cần phân loại rõ ngay từ đầu.

2. Ai Thực Sự Bị Ảnh Hưởng?

Cá nhân giao dịch vàng miếng thường xuyên

Đây là nhóm chịu tác động trực tiếp nhất. Những người mua đi bán lại vàng miếng như một kênh đầu tư hoặc bảo toàn tài sản cần hiểu rõ rằng từ nay mỗi lần bán là một lần phát sinh nghĩa vụ thuế, bất kể giao dịch đó có lãi hay không.

Doanh nghiệp kinh doanh vàng

Các điểm giao dịch vàng, tiệm vàng, sàn vàng có tư cách pháp nhân cần rà soát lại quy trình xuất hóa đơn và xử lý khấu trừ thuế tại nguồn khi mua vàng từ cá nhân. Đây không còn là việc có thể xử lý theo kiểu "hợp đồng miệng" như trước.

Kế toán doanh nghiệp

Nếu doanh nghiệp đang ghi nhận vàng miếng là tài sản trên sổ sách và có kế hoạch thanh lý, kế toán cần xác định rõ giao dịch đó có phát sinh nghĩa vụ thuế TNCN hay không, và nếu có thì bên nào chịu trách nhiệm khấu trừ, kê khai.

3. Thuế TNCN Được Tính Từ Khi Nào Khi Bán Vàng Miếng?

Theo Điều 19 Luật Thuế TNCN 2025, thời điểm xác định thu nhập tính thuế là khi người mua thực hiện thanh toán hoặc khi người bán nhận được tiền, tùy thời điểm nào đến trước.

Điều này có nghĩa là nếu hợp đồng được ký vào tháng 6/2026 nhưng việc thanh toán diễn ra từ tháng 7/2026, giao dịch vẫn có thể phát sinh nghĩa vụ thuế theo quy định mới. Đây là điểm nhiều cá nhân và doanh nghiệp dễ bỏ sót, đặc biệt đối với các giao dịch có khoảng cách giữa thời điểm ký kết và thời điểm thanh toán.

4. Những Sai Lầm Phổ Biến Cần Tránh

Nhiều cá nhân và doanh nghiệp nghĩ rằng giao dịch tiền mặt thì cơ quan thuế không biết. Thực tế là hệ thống quản lý giao dịch vàng miếng đang được siết chặt dần qua hóa đơn điện tử và yêu cầu truy xuất nguồn gốc tại các đơn vị kinh doanh. Khoảng trống để "không ai biết" ngày càng thu hẹp.

Nghĩa vụ thuế phát sinh từ thời điểm giao dịch, không phải thời điểm kiểm tra. Khai chậm hoặc không khai đều có thể dẫn đến xử phạt hành chính.

Việc bỏ qua nghĩa vụ khấu trừ tại nguồn. Nếu doanh nghiệp mua vàng miếng từ cá nhân, có thể phát sinh nghĩa vụ khấu trừ thuế TNCN và nộp thay. Trách nhiệm này thuộc về bên mua, không phải chỉ của người bán.

5. Rủi Ro Nếu Không Thực Hiện Đúng

Khai sai hoặc chậm nộp thuế TNCN có thể bị phạt từ 10% đến 20% số thuế thiếu, cộng thêm tiền chậm nộp tính theo ngày. Trường hợp cố tình không khai có thể bị xem xét xử lý ở mức cao hơn theo Luật Quản lý thuế 2019.

Ngoài ra, cơ quan thuế đang đẩy mạnh kiểm soát các kênh thu nhập ngoài lương. Vàng miếng, bất động sản, chứng khoán, tài sản số đều nằm trong danh sách ưu tiên rà soát không phải vì ngẫu nhiên, mà vì đây là những kênh từ lâu hoạt động thiếu minh bạch.

Kết luận

Mức thuế 0,1% không phải là gánh nặng lớn về con số. Nhưng cơ chế tính trên giá bán thay vì lợi nhuận, kết hợp với việc vẫn phải nộp dù giao dịch bị lỗ, là điều nhiều người chưa kịp thích nghi. Và phần lớn rủi ro hiện tại không đến từ mức thuế cao, mà đến từ việc không biết, không chuẩn bị, hoặc xử lý sai quy trình.

Điều quan trọng nhất lúc này là không bị động. Theo dõi nghị định hướng dẫn, chuẩn bị chứng từ, rà soát lại cách xử lý các giao dịch vàng miếng cả ở cấp độ cá nhân lẫn doanh nghiệp. Nếu cần hỗ trợ đánh giá nghĩa vụ thuế cụ thể hoặc tư vấn về cách xử lý kế toán, đội ngũ của chúng tôi sẵn sàng đồng hành.