Bộ Tài chính vừa ban hành Công văn số 17143/BTC-CT nhằm lấy ý kiến về Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế (NNT) đang ở trạng thái 03 (Ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế) và trạng thái 06 (Không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký).

Đây là bước đi pháp lý đột phá nhằm "rã băng" cho hàng chục nghìn doanh nghiệp đang bị mắc kẹt, đồng thời làm sạch cơ sở dữ liệu thuế quốc gia. Dưới đây là các thay đổi và điểm bổ sung cốt lõi quy định trong dự thảo mà doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý.

1. Thay đổi lớn về nghĩa vụ nộp hồ sơ khai thuế (Tờ khai thuế)

Trước đây, doanh nghiệp dù ngừng kinh doanh thực tế nhưng nếu chưa làm thủ tục đóng mã số thuế vẫn phải nộp tờ khai thuế định kỳ, nếu không sẽ bị phạt chậm nộp rất nặng. Dự thảo mới đã bổ sung cơ chế đặc thù:

• Miễn nghĩa vụ nộp hồ sơ khai thuế: NNT thuộc trạng thái 03 và 06 sẽ được miễn nộp hồ sơ khai thuế phát sinh trong giai đoạn cơ quan thuế đã xác định NNT không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký hoặc tính từ thời điểm ngừng hoạt động thực tế.
• Điều kiện áp dụng: Cơ quan thuế sẽ dựa trên biên bản xác minh thực địa hoặc trạng thái cập nhật trên hệ thống TMS để tự động khoanh vùng, giảm tải thủ tục hành chính không cần thiết cho doanh nghiệp không còn khả năng hoạt động.

2. Điều chỉnh giảm/miễn mức phạt tiền chậm nộp hồ sơ thuế

Một trong những rào khọc lớn nhất khiến doanh nghiệp "bỏ trốn" không dám quay lại đóng mã số thuế chính là số tiền phạt tích tụ do chậm nộp tờ khai qua nhiều năm. Bản dự thảo đính kèm Công văn 17143/BTC-CT đưa ra giải pháp xử lý bổ sung:

• Bỏ phạt tiền đối với hành vi chậm nộp: Thay vì áp dụng mức phạt lũy tiến theo số ngày chậm nộp như quy định hiện hành tại Nghị định 125/2020/NĐ-CP, dự thảo đề xuất miễn hoặc áp dụng mức phạt tối thiểu bằng 0 (không xử phạt) đối với các hồ sơ khai thuế bị trễ trong thời gian doanh nghiệp rơi vào trạng thái 03, 06.
• Mục tiêu: Tạo lối thoát nhân văn để doanh nghiệp chủ động phối hợp với cơ quan thuế đóng mã số thuế cũ hoặc quay trở lại thị trường mà không bị gánh nặng tài chính từ quá khứ đè nặng.

3. Cơ chế đặc thù bổ sung về xử lý tiền thuế nợ, tiền chậm nộp, tiền phạt

Điểm nhấn quan trọng nhất của dự thảo lần này là bổ sung phương án khoanh nợ và xóa nợ tiền chậm nộp cho nhóm đối tượng đặc thù này:

• Khoanh nợ tiền thuế: Bổ sung quy định khoanh nợ đối với số tiền thuế nợ phát sinh trước ngày NNT bị chuyển sang trạng thái 03 hoặc 06. Trong thời gian khoanh nợ, doanh nghiệp không bị tính tiền chậm nộp (0,03%/ngày).
• Xóa tiền chậm nộp, tiền phạt: Đối với những doanh nghiệp thực tế đã giải thể, phá sản hoặc chủ doanh nghiệp đã bỏ trốn/mất tích, dự thảo bổ sung cơ chế cho phép xóa toàn bộ tiền chậm nộp và tiền phạt hành chính về thuế còn tồn đọng, giúp cơ quan quản lý loại bỏ được các khoản "nợ ảo" không có khả năng thu hồi trên sổ sách.

4. Đơn giản hóa quy trình khôi phục mã số thuế

Dự thảo bổ sung hướng dẫn chi tiết giúp doanh nghiệp thuộc trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đăng ký) muốn quay trở lại hoạt động một cách dễ dàng hơn:

• Không bắt buộc phải thực hiện lại toàn bộ các bước kiểm tra khắt khe như quy trình thông thường nếu doanh nghiệp chứng minh được lý do khách quan và hoàn thành các nghĩa vụ thuế cốt lõi phát sinh (sau khi đã được giảm miễn theo Nghị quyết này).
• Rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ khôi phục MST từ phía cơ quan thuế xuống còn từ 1 - 3 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.