Chính thức: Chủ hộ kinh doanh doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm không phải tham gia BHXH bắt buộc

Cập nhật theo Công văn 2220/BHXH-QLT ngày 30/06/2026 của Bảo hiểm xã hội Việt Nam

Bảo hiểm xã hội Việt Nam vừa ban hành Công văn số 2220/BHXH-QLT ngày 30/06/2026, hướng dẫn cụ thể về đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh. Đây là văn bản được nhiều chủ hộ kinh doanh trên cả nước quan tâm, bởi nó làm rõ ai thuộc diện phải đóng bắt buộc, ai được chuyển sang hình thức tự nguyện.

Phân định hai nhóm đối tượng theo doanh thu

Theo hướng dẫn tại công văn, kể từ ngày 01/01/2026, cơ quan BHXH chỉ tiếp nhận hồ sơ đăng ký tham gia BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh có mức kê khai doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở lên, căn cứ theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP.

Ngược lại, những chủ hộ kinh doanh có mức doanh thu kê khai dưới 1 tỷ đồng/năm sẽ không thuộc diện bắt buộc. Cơ quan BHXH sẽ hướng dẫn nhóm này chuyển sang tham gia BHXH theo hình thức tự nguyện.

Chuyển đổi hình thức tham gia như thế nào?

Với các chủ hộ thuộc nhóm dưới 1 tỷ đồng/năm đang đóng BHXH bắt buộc, khi chuyển sang tự nguyện cần nộp Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT theo Mẫu TK1-TS ban hành kèm Quyết định 366/QĐ-BHXH năm 2026.

Đáng chú ý, đến thời điểm 01/07/2029, theo lộ trình tại Nghị định 158/2025/NĐ-CP, nhóm hộ kinh doanh này sẽ chính thức chuyển sang diện tham gia BHXH bắt buộc. Thời gian tham gia ở cả hai hình thức (tự nguyện trước, bắt buộc sau) sẽ được cộng nối để làm căn cứ tính hưởng các chế độ BHXH sau này.

Số tiền đã đóng trước đó có được hoàn lại?

Đây là vướng mắc được nhiều chủ hộ đặt ra sau khi công văn được ban hành. Theo quy định hiện hành tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024, pháp luật không quy định hoàn trả số tiền BHXH bắt buộc đã đóng cho chủ hộ nay không còn thuộc diện bắt buộc.

Thay vào đó, căn cứ Điều 71 Luật BHXH 2024, thời gian đã đóng sẽ được bảo lưu và cộng nối với thời gian tham gia sau này (dù là tự nguyện hay bắt buộc) để tính hưởng các chế độ như hưu trí, tử tuất về sau. Chủ hộ có thể lựa chọn bảo lưu toàn bộ thời gian đã đóng mà không cần đóng tiếp trong giai đoạn chuyển tiếp.

Người lao động của hộ kinh doanh có bị ảnh hưởng không?

Công văn 2220/BHXH-QLT chỉ điều chỉnh nghĩa vụ tham gia BHXH của chủ hộ kinh doanh. Đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên tại các hộ kinh doanh (bất kể hộ thuộc nhóm 1 hay nhóm 2), việc tham gia BHXH bắt buộc vẫn là yêu cầu bắt buộc theo quy định pháp luật hiện hành, không thay đổi.

Mức đóng áp dụng từ 01/07/2026

Từ ngày 01/07/2026, mức lương cơ sở mới được áp dụng là 2.530.000 đồng/tháng. Theo đó, chủ hộ kinh doanh thuộc diện BHXH bắt buộc đóng 25% trên mức lương làm căn cứ đóng, trong đó 22% vào quỹ hưu trí – tử tuất và 3% vào quỹ ốm đau – thai sản. Cụ thể:

• Mức đóng tối thiểu: 632.500 đồng/tháng
• Mức đóng tối đa: 50.600.000 đồng/tháng (tương đương 20 lần lương cơ sở)

Lưu ý dành cho chủ hộ kinh doanh

Công văn 2220/BHXH-QLT là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ nội bộ ngành BHXH, không phải văn bản quy phạm pháp luật, nên việc áp dụng tại từng địa phương có thể có độ trễ hoặc hướng dẫn bổ sung riêng. Các chủ hộ kinh doanh nên chủ động liên hệ trực tiếp cơ quan BHXH quản lý địa bàn để được xác nhận chính xác mức doanh thu kê khai và nhóm đối tượng áp dụng cho trường hợp cụ thể của mình, đặc biệt nếu doanh thu dao động quanh ngưỡng 1 tỷ đồng/năm.

Bài viết mang tính chất tổng hợp, tham khảo từ Công văn 2220/BHXH-QLT ngày 30/06/2026 và các quy định pháp luật liên quan. Độc giả có thể đối chiếu văn bản gốc bên dưới: